Wiara

Liczba religii na świecie stale się powiększa, ale nie zawsze o religie, które są podobne do wszystkich innych. Coraz częściej ludzie powołują do życia kościoły parodystyczne, niemające nic wspólnego z wielkimi religiami monoteistycznymi, które cieszą się największą liczbą wyznawców. Skąd parodia religii? Przede wszystkim z niezadowolenia i chęci zaprotestowania przeciw nadużyciom innych wiar. Kościół Latającego Potwora Spaghetti pojawił się w 2005 roku w Ameryce Północnej. Wtedy toczył się tam spór na temat nauczania w szkołach sposobu powstania świata i ewolucji. Obozy były dwa: jednym z nich byli naukowcy, a drugim chrześcijanie, którzy postulowali swoją teorię inteligentnego projektu. Niezbyt zadowoleni z tego ludzie postanowili powołać do życia Potwora Spaghetti, obwołać go swoim bogiem – napisali mu nawet ewangelię, która miała być pismem objawionym. Religię tą nazwali pastafarianizmem. Dogmaty tego kościoła są także parodią dogmatów innych wiar i argumentów osób, które uważają, że teoria inteligentnego projektu jest jedynym możliwym sposobem powstania ludzkości. Innym parodystycznym bóstwem, które pojawiło się w ostatnich latach, jest Niewidzialny Różowy Jednorożec. Ta bogini jest przy okazji swoistego rodzaju figurą retoryczną, której w dyskusji z osobami wierzącymi używają sceptycy. Paradoks polega na tym, że bóstwo to jest jednocześnie różowe i niewidzialne, a przy okazji nie można dowieść, że w rzeczywistości istnieje. Te argumenty są zatem parodią religii, które uważają, że istnienie boga jest pewnikiem.

Każda grupa ludzi, która zamieszkuje dane terytorium, przeważnie może pochwalić się swoim bogiem lub bogami. Podobnie było także w dawniejszych czasach, na terenie całej Europy rozsiane były zróżnicowane grupy, które posiadały własne systemy wierzeń. Tak samo jest ze Słowianami, których jesteśmy potomkami. Przed chrystianizacją na terenach Polski istniały pogańskie świątynie, czyli tak zwane chramy. Czczono w nich wielu bogów, ponieważ religia dawnych Słowian była systemem politeistycznym. Nie znamy dokładnej liczby bóstw ani pomniejszych demonów, ponieważ z tamtego okresu nie zachowały się żadne źródła pisane. Pismo dotarło na nasze ziemie wraz z nadejściem chrześcijaństwa, a jego propagatorzy nie chcieli, aby pogańskie wierzenia nadal były kultywowane. Do dyspozycji jest więc niewiele lakonicznych tekstów o charakterze tych wierzeń czy miejscach kultu.

O wiele więcej informacji dostarcza nam folklor oraz archeologia. Dzięki temu pierwszemu nadal możemy dostrzegać nawet w życiu codziennym wpływ dawnych wierzeń, archeologia z kolei dała dowody istnienia świątyń i miejsc pochówków o innym charakterze niż chrześcijańskie. Jeśli chodzi o bóstwa, to jednym z najważniejszych był Światowid (Świętowit) – posąg go przedstawiający miał cztery twarze, każdą skierowaną w inną stronę świata. Innymi byli Swaróg, który był bóstwem słońca, ognia i nieba, Dadźbog, który był bogiem bogactwa. Wierzenia Słowian to także bogata demonologia, która nadal jest aktywna kulturowo. To z niej pochodzi m.in. Baba Jaga i wodnik. Potem jak wszyscy doskonale wiemy wprowadzone zostały w życie liczne nowe wierzenia. Następnie w 966 roku w Polsce mieliśmy Chrzest Polski i następnie nastąpiła ekspansja religii na terytorium całego kraju. Oczywiście pogaństwo w niektórych ośrodkach utrzymywało się dość długo jeszcze, jednak powoli ulegało to zmianie na lepsze. Oczywiście oprócz aspektów czysto powiązanych z wiarą, również istotnym elementem przyjęcia chrześcijaństwa była obawa o ataki na nasz kraj w celach chrystianizacji, oczywiście jako przykrywki dla niecnych celów.

Mitologia grecka należy do tych, które Europejczykom są najbardziej znane. Uczy się jej powszechnie w szkołach, ponieważ jej elementy są stale obecne w kulturze. Mitologia ta, jak każda inna, stara się wytłumaczyć to, jak powstał świat oraz jakie reguły w nim obowiązują. Przede wszystkim pojawiają się mity kosmogoniczne, czyli te na temat powstania świata. Oprócz nich wyróżniamy także inne podania, które dotyczą na przykład samych bóstw. Najważniejszym bogiem w mitologii greckiej jest Zeus. To on rządzi pozostałymi bogami. Podobnie skonstruowane bóstwa można znaleźć także w innych religiach. Grecki panteon był bardzo zróżnicowany. Każdy z bogów miał swój własny wydzielony zakres działania, swoje atrybuty, a także słabości. Tym właśnie różnią się bogowie greccy od bogów wielkich religii monoteistycznych – są oni bardzo podobni do ludzi. Na przykład konstrukcja chrześcijańskich bóstw w początków naszej ery jest bardzo oddalona od człowieka, chociaż jeszcze starotestamentowy bóg Jahwe miał bardzo wiele ludzkich cech. Mitologia grecka to nie tylko opowieści o bogach, pojawiają się w niej także herosi, którzy są potomkami bogów i ludzi posiadającymi niezwykłe moce, ale nie nieśmiertelność. Jednym z nich jest Herkules, którego archetyp jest wykorzystywany w kulturze po dziś dzień.

Podobnie rzecz ma się z innymi bóstwami: Dionizosem (bogiem zabawy i wina), Afrodytą (boginią piękna), Apollinem (bogiem artystów i sztuki), Hadesem (bogiem podziemi i śmierci) czy Posejdonem (bogiem mórz i oceanów). Mitologia oczywiście jest fascynującym zbiorem wierzeń starożytnych Greków. Zapewne każdy kto się spotkał z Mitologią oraz występującymi w niej postaciami jest pod wielkim jej wrażeniem. Zwłaszcza że występujący tam Bogowie, mieli bardzo wiele różnych ludzkich cech i bardzo często spotykali się z mieszkańcami ziemi. To wszystko sprawia że Mitologia jest bardzo ciekawym zbiorem wierzeń Greków i czyta się ją z zapartym tchem. No i oczywiście doczekała się w literaturze należnego jej miejsca.

Wczesne początki religii giną w mrokach przeszłości. Brak odpowiednich przekazów piśmiennych nie pomaga religioznawcom w rekonstrukcji charakteru dawnych wierzeń. Pewnych informacji dostarcza archeologia, folklor oraz religioznawstwo porównawcze, które określa podobieństwa i różnice pomiędzy religiami świata. Dzięki tym naukom można choć trochę zobaczyć, jak kształtowała się wiara w bóstwa na przestrzeni wieków. Pierwsze przesłanki dotyczą faktu, że nasi przodkowie prawdopodobnie byli politeistami – wierzyli w wielu bogów. Jednak zanim do tego doszło badacze wskazują na jeszcze bardziej podstawową sprawę: animizm. Animizm zakładał, że świat dzieli się na materię i ducha, który po śmierci zostaje zaklęty w roślinach, zwierzętach lub kamieniach. Z tego poglądu prawdopodobnie wyrósł późniejszy religijny dualizm. Prawdopodobnym powodem, dla którego człowiek zaczął wierzyć w bogów, był strach. Człowiek sprzed paru tysięcy lat nie posiadał wiedzy i nie mógł zrozumieć otaczającego go świata, dlatego nadawał mu cechy boskie (nadanie przyrodzie cech boskich to panteizm). Burze z piorunami były efektem boskiego gniewu, a deszcz po czasie suszy był zesłany przez boga, który został odpowiednio przekonany do tej właśnie czynności. Od tego momentu ludzie zaczęli przypisywać bóstwom różne dziedziny, za które mieli być odpowiedzialni.

Później wyróżniono jedno naczelne bóstwo (henoteizm), które zdetronizowało pozostałe, a stąd już prosta droga do monoteizmu. Ewolucja religii widoczna jest między innymi w zmniejszaniu się liczby bóstw. Oczywiście w dzisiejszych czasach zdecydowanie dominuje u nas reklamy monoteistyczne. No i takie reklamy są największe na świecie, każda z trzech największych religii oparta jest na monoteizmie. Jednak to wcale nie oznacza, że nie znajdziemy na świecie innych ośrodków, gdzie mocno jest rozwinięta religia z wieloma bóstwami, jednak pomimo wszystko to religie monoteistyczne zdecydowanie zdominowały dzisiejszy świat.

Przeważnie każda religia ma swoje własne święte pisma. Tym mianem określa się teksty, o których mówi się, że zostały napisane przez bogów lub zostały stworzone pod ich wpływem. Jedną z najbardziej znanych ksiąg jest Biblia. Jest to pozycja wspólna dla wszystkich religii chrześcijańskich i judaizmu, która składa się z wielu pojedynczych ksiąg oraz przekazów, które zawarte są w tak zwanym Starym i Nowym Testamencie Ich ważność jest określana przede wszystkim przez przywódców danego kościoła, którzy nadają im moc słowa bożego lub uważają, że pismo to nie jest natchnione. Dlatego na przykład katolicy mają inny kanon biblijny niż protestanci. Dla islamu najważniejszą księgą jest Koran, którego treść miała zostać objawiona muzułmańskiemu prorokowi Mahometowi. Dla Żydów objawioną księgą jest Tora, która zawiera pięć pierwszych ksiąg Biblii, które miały zostać napisane przez Mojżesza. Drugim tekstem jest Talmud – jest to zbiór komentarzy do Tory oraz zasad postępowania. W przypadku religii, które rozwijały się na Półwyspie Indyjskim, świętych pism jest więcej. Są to między innymi Upaniszady, Wedy czy Bhagawadgita. Buddyści z kolei czytują sutry, a wyznawcy sikhizmu księgę Sri Guru Granth Sahib. Wszystkie te święte księgi, oprócz tego, że mają być objawione przez boga, łączą także inne elementy. Przede wszystkim starają się one wytłumaczyć powstanie świata oraz ludzkości, dają zestaw zaleceń, nakazów i zakazów, które mają doprowadzić wyznawcę do wiecznego życia lub osiągnięcia innego pożądanego stanu. Oczywiście dla każdego katolika jest jesna i oczywiste jak ważnym jest pismem Pismo Święta i Biblia.

Każda wielka religia ma odpowiedniki Pisma Świętego, jeżeli przejrzymy genezy powstawania tego rodzaju pisma to zauważymy pewne podobne aspekty, jak również to że opisują w podobny sposób niektóre wydarzenia. Właściwie można by stwierdzić w niektórych miejscach że mowa jest o tym samym Bogu czy wydarzeniu. Pomimo jednak podobieństw do dnia dzisiejszego jest wiele różnic pomiędzy konkretnymi religiami.